Олон нийтийн газар хогийн сав байрлуулах нь зөвхөн хог хаягдлыг цуглуулах асуудал биш юм. Энэ нь хотын эрүүл ахуй, хүрээлэн буй орчны хамгаалал, явган хүний хөдөлгөөний аюулгүй байдал, иргэдийн зан төлөв, үйлчилгээний зардал болон дахин боловсруулах тогтолцоотой шууд холбоотой нийтийн орчны менежментийн чухал хэсэг юм.
Хогийн сав хүрэхэд хялбар, зөв газарт байрласан, хэрэглэхэд ойлгомжтой байвал хүмүүс хогоо зориулалтын саванд хийх боломж нэмэгдэнэ. Харин сав хэт хол, дүүрсэн, танихад хэцүү эсвэл буруу байрласан тохиолдолд хог зам, зүлэг, суваг шуудуу болон бусад орчинд тархах эрсдэл өсдөг.
Тиймээс хогийн савны тоо, багтаамж, төрөл, хоорондын зай, байршил, хоослох давтамжийг тухайн газрын хүний урсгал, хог хаягдлын бүтэц, ашиглалтын хугацаа болон цэвэрлэгээний нөөцөд тулгуурлан төлөвлөх шаардлагатай.
1. Хогийн савны байршил яагаад чухал вэ?
Хог хаягдлын менежментийг зөв зохион байгуулахад хогийн савыг хаана байрлуулах нь түүний тооноос дутахгүй чухал. Зөв төлөвлөлт нь дараах үр өгөөжтэй.
- Орчны цэвэр байдлыг сайжруулна. Хог хаях боломжийг ойртуулж, хогийг зам, зүлэг, ус зайлуулах хоолой болон бусад орчинд хаях эрсдэлийг бууруулна.
- Хог цуглуулах ажлыг хөнгөвчилнө. Үйлчилгээний ажилтнууд саванд аюулгүй хүрэх, хогийг тээвэрлэх, савыг угааж цэвэрлэхэд илүү хялбар болно.
- Дахин боловсруулалтыг дэмжинэ. Хогийг үүссэн цэгт нь зөв ангилж, тохирох саванд хийх боломж бүрдэнэ.
- Эрүүл ахуйн эрсдэлийг бууруулна. Ил задгай хог, хүнсний үлдэгдэл, хортон шавж, эвгүй үнэр болон салхинд хийсэх хогийн асуудлыг хянахад тусална.
- Ашиглалтын зардлыг оновчтой болгоно. Хэт олон эсвэл буруу байрлуулсан сав нь хөрөнгө, цэвэрлэгээний цаг, тээвэрлэлтийн зардлыг нэмэгдүүлж болзошгүй.
НҮБ-ын Байгаль орчны хөтөлбөрийн (UNEP) Global Waste Management Outlook 2024 тайланд дэлхий даяар 2023 онд хот суурин газрын хатуу хог хаягдлын хэмжээ ойролцоогоор 2.1 тэрбум тонн байсан бөгөөд хэвийн үргэлжлэх хувилбараар 2050 он гэхэд 3.8 тэрбум тонн хүрэх төлөвтэйг дурдсан. Энэ нь хог хаягдлыг зөвхөн үүссэний дараа цэвэрлэх бус, эх үүсвэр дээр нь бууруулах, ангилах, цуглуулах тогтолцоог сайжруулах шаардлага улам нэмэгдэж байгааг харуулдаг.
Гэхдээ хогийн сав байрлуулах нь дангаараа асуудлыг бүрэн шийдэхгүй. Савны байршил, багтаамж, цэвэрлэгээний хуваарь, тээвэрлэлт, эцсийн боловсруулалт хоорондоо уялдсан байх ёстой.
2. Хогийн савны хоорондын зайг хэрхэн тооцох вэ?
Хогийн савыг тодорхой тогтсон зай тутамд байрлуулах нь төлөвлөлтийн эхний баримжаа боловч бүх орчинд тохирох нэг л стандарт зай гэж үзэж болохгүй. Явган хүний урсгал, хог үүсэх хэмжээ, савны багтаамж, үйлчилгээний давтамж болон тухайн газрын зохион байгуулалтаас хамаарч зайг өөрчилнө.
Жишээлбэл, Окланд хотын явган зам болон нийтийн орчны төлөвлөлтийн зааварт худалдааны гудамж, хүний хөдөлгөөн ихтэй хэсэгт хогийн савыг ойролцоогоор 50 метр тутамд байрлуулахыг зөвлөмжийн нэг хувилбар болгон дурдсан байдаг. Энэ нь Монголын бүх гудамжинд заавал мөрдөх норм биш бөгөөд тухайн орчны нөхцөлд тохируулан ашиглах жишиг юм.
Байршлыг төлөвлөхдөө дараах баримжааг ашиглаж болно.
- Хүний урсгал ихтэй худалдааны гудамж: 30–50 метрийн зайг эхний төлөвлөлтийн хувилбар болгон авч, хогийн хэмжээ болон дүүрэлтийг ажиглан тохируулна.
- Ердийн явган зам: 50–100 метрийн зайг туршилтын баримжаа болгож болох ч автобусны буудал, үйлчилгээний цэг, уулзвар зэрэг хог их үүсэх хэсэгт нэмэлт сав шаардлагатай байж болно.
- Цэцэрлэгт хүрээлэн: Орц, гол замын уулзвар, амрах сандал, тоглоомын талбай, хооллох хэсэг болон арга хэмжээ зохион байгуулдаг цэгүүдэд сав байрлуулах нь зүйтэй.
- Автобусны буудал: Зорчигчид хүлээдэг, бууж суух хөдөлгөөн төвлөрдөг хэсэгт савыг харагдахуйц, гэхдээ зорчих урсгалд саад болохгүй байрлуулна.
- Талбай, арга хэмжээний бүс: Хүний тоо, арга хэмжээний үргэлжлэх хугацаа, хоол хүнсний худалдаа болон үүсэх хогийн хэмжээгээр түр сав нэмж байрлуулна.
Анхаарах зүйл: Савны хоорондын зайг зөвхөн метрээр хэмжих нь хангалтгүй. Хэрэв сав 50 метрийн зайд байгаа ч хүний явдаг замаас харагдахгүй, эсвэл хүрэхийн тулд замаасаа гарах шаардлагатай бол үр ашиг муутай байж болно. Иймээс савыг хүмүүсийн бодит хөдөлгөөний чиглэлд нийцүүлэн байрлуулах хэрэгтэй.
3. Байршлыг сонгохдоо баримтлах таван үндсэн зарчим
1. Харагдахуйц байх
Хогийн савыг орц, гарц, замын уулзвар, суух хэсэг болон хүний урсгалын гол чиглэлээс амархан олж харах газарт байрлуулна. Сурталчилгааны самбар, том бут, барилгын булан, бусад эд зүйлээр халхлагдсан байрлал тохиромжгүй.
2. Явган хүний хөдөлгөөнд саад болохгүй байх
Сав нь явган хүний үндсэн зорчих зурвас, налуу зам, хөтөч хавтан, гарц, хаалга болон аврах гарцыг хааж болохгүй. Тэргэнцэртэй хүн, хүүхдийн тэрэгтэй зорчигч, харааны бэрхшээлтэй хүн аюулгүй зорчих боломжийг хадгална.
3. Хог цуглуулахад хялбар байх
Цэвэрлэгээний ажилтан саванд хүрэх, уутыг солих, савыг өргөх эсвэл тээврийн хэрэгсэлд суллах боломжтой байх шаардлагатай. Машин зорчих, ачиж буулгах хэсэг болон үйлчилгээний замыг урьдчилан тооцно.
4. Тогтвортой, аюулгүй суурилуулах
Гадна орчинд ашиглах сав салхи, цас, бороо, хөлдөлт болон эвдрэлд тэсвэртэй байх ёстой. Шаардлагатай цэгт газарт бэхлэх, салхинд онгойж асгарахгүй таг сонгох, хурц ирмэггүй хийц ашиглах нь чухал.
5. Хогийн төрлийг ойлгомжтой ялгах
Ангилан цуглуулах савыг ижил цэгт, хооронд нь ойр байрлуулж, өнгө, зурагт тэмдэг, бичвэрийг нэг мөр болгоно. Зөвхөн өнгөөр ялгах бус, тухайн саванд ямар хог хийж болохыг тодорхой харуулах хэрэгтэй.
Эдгээр зарчим нь нийтийн орчны хог хаягдлыг цуглуулах сайн туршлагын заавруудад нийтлэг тусгагддаг. Австралийн Шинэ Өмнөд Уэльсийн Байгаль орчныг хамгаалах байгууллагаас гаргасан нийтийн талбайн дахин боловсруулах заавар нь савны байршил, багтаамж, хүртээмж, тэмдэглэгээ, цуглуулалтын ажиллагааг хамтад нь төлөвлөхийг зөвлөдөг.
4. Хотын гудамж, явган зам, орон сууцны бүсэд
Хотын гудамжинд үүсэх хогт хүнсний сав баглаа боодол, ундааны аяга, хуванцар сав, цаас, тамхины иш болон жижиг ахуйн хог зонхилж болно. Гэхдээ энэ бүтэц нь гудамжны худалдаа, зорчигчдын урсгал, улирал, үйлчилгээний төрөл зэргээс хамаарч өөрчлөгдөнө.
Байршуулахдаа:
- Явган хүний замын голд бус, зориулалтын гудамжны тавилга байрлуулах зурваст эсвэл замын хажуугийн аюулгүй хэсэгт байрлуулах.
- Худалдааны төвлөрсөн бүс, автобусны буудал, гарц, явган хүний хөдөлгөөн саардаг цэгт нэмэлт сав шаардлагатай эсэхийг үнэлэх.
- Орон сууцны хороололд явган зорчигчийн жижиг савыг ахуйн хог цуглуулах том савнаас ялгаж төлөвлөх.
- Том оврын хог, барилгын хаягдал, ахуйн хогийг гудамжны жижиг саванд хийхгүй байх талаар ойлгомжтой тэмдэглэгээ байрлуулах.
- Савны доод хэсэгт ус тогтох, цасанд дарагдах, хог ачих машин хүрч чадахгүй болох эрсдэлийг тооцох.
Орон сууцны хороололд нэг чухал ялгаа бий: явган зорчигчийн жижиг хогийн сав нь айл өрхийн бүх хогийг цуглуулах зориулалттай биш. Айл өрхийн хогийг тусдаа, багтаамж болон хог тээврийн зохион байгуулалтад нийцсэн цэгт төвлөрүүлэх шаардлагатай.
5. Цэцэрлэгт хүрээлэн, амралтын бүсэд
Цэцэрлэгт хүрээлэнд хогийн савыг зөвхөн гол зам дагуу байрлуулах нь хангалтгүй. Хүмүүс удаан хугацаагаар сууж, хооллож, хүүхдүүд тоглож, арга хэмжээ зохион байгуулдаг хэсгүүдэд хог үүсэх магадлал илүү өндөр байдаг.
Тиймээс дараах цэгүүдийг хамруулна:
- Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн орц, гарц болон гол замын уулзвар.
- Сандал, ширээ, пикник болон хооллох хэсгийн ойролцоо.
- Хүүхдийн тоглоомын талбайн орцны ойролцоо, тоглох талбайг хог ачих хөдөлгөөнөөс тусгаарласан байрлал.
- Спортын талбай, дасгалын төхөөрөмж болон арга хэмжээний бүс.
- Худалдааны жижиг цэг, түргэн хоолны үйлчилгээний ойролцоо.
Савыг сандалд хэт ойр байрлуулбал үнэр, шавж, дүүрсэн савны дүр зураг амрах орчны тав тухыг бууруулж болно. Харин хэт хол байрлуулбал хүмүүс хогоо сандал, зүлгэн дээр орхих эрсдэл нэмэгдэнэ. Иймд эхний байрлалыг сонгосны дараа хэрэглээ, дүүрэлт, хогийн тархалтыг ажиглан зайг тохируулах нь зөв.
Ургамлын навч, мөчир, тайрсан өвс зэрэг ногоон хаягдлыг энгийн гудамжны саванд хольж хийхийн оронд цэцэрлэгжүүлэлтийн ажлын хуваарьтай уялдсан тусгай цуглуулалт зохион байгуулах нь илүү үр дүнтэй. Энэ нь ногоон хаягдлыг бордоо болгох боломжийг нэмэгдүүлнэ.
6. Худалдааны төв, зах, ресторан болон үйлчилгээний газарт
Эдгээр газарт хүний урсгалын хэмжээ төдийгүй хогийн төрөл, үүсэх хурд ихээхэн ялгаатай. Худалдааны танхимд цаас, сав баглаа боодол зонхилж болох бол хоолны газарт хүнсний үлдэгдэл, нэг удаагийн сав, салфетка илүү их үүснэ.
Зөв зохион байгуулалтын хувьд:
- Орох, гарах хэсэгт жижиг хогийн сав байрлуулахдаа хаалга, дараалал, аюулгүй гарцад саад болохгүй байх.
- Хоолны хэсэгт хог хаях цэгийг хоолны тавиур буцаах хэсэгтэй уялдуулах.
- Хүнсний үлдэгдэл, дахин боловсруулах боломжтой сав баглаа боодол, бусад хогийг бодит цуглуулалтын боломжид тулгуурлан ангилах.
- Худалдааны лангуу, хүргэлтийн бүс, агуулахын орчимд картон хайрцаг болон их хэмжээний сав баглаа боодолд зориулсан тусдаа цэг байгуулах.
- Хог цуглуулах том савыг үйлчлүүлэгчдийн үндсэн урсгалаас тусгаарлаж, үйлчилгээний ажилтан аюулгүй ажиллах боломжтой байршил сонгох.
Жишээ: Худалдааны төвд гурван төрлийн сав байрлуулсан ч цуглуулагч байгууллага бүх хогийг нэг машинд хольж тээвэрлэдэг бол ангилан цуглуулалтын зорилго алдагдана. Иймээс сав худалдан авахаас өмнө ямар төрлийн хогийг хэн, хэдийд, хаашаа тээвэрлэхийг тодорхой болгох хэрэгтэй.
7. Сургууль, цэцэрлэг, их дээд сургуулийн орчинд
Сургуулийн орчинд хогийн савны байршил нь цэвэрлэгээнээс гадна хүүхэд, өсвөр үеийнхэнд хог хаягдлыг зөв ангилах дадал төлөвшүүлэх ач холбогдолтой.
Савыг дараах хэсгүүдэд төлөвлөнө:
- Анги танхим, коридор болон сургалтын байрны давхар бүрийн тохиромжтой цэг.
- Хоолны газар, буфет, гал тогооны үйлчилгээний хэсэг.
- Спорт заал, гадаах талбай, сурагчдын амралтын хэсэг.
- Цаас болон картон их үүсдэг хэвлэх, номын сан, бичиг хэргийн хэсэг.
- Байгууллагын ажилтан хог цуглуулж, ангиллыг шалгах боломжтой төвлөрсөн цэг.
Сурагчдын насанд тохирсон өндөр, тагны хийц, амсрын хэмжээтэй сав сонгох хэрэгтэй. Ангиллыг зөвхөн өнгөөр тайлбарлахын оронд хаяж болох зүйлсийн зураг болон богино үг ашиглах нь ойлгомжтой.
Сургуулийн хашаанд тамхи татах хэсэг байгуулахын оронд байгууллагын тамхигүй орчны бодлого, холбогдох хууль, дүрмийг баримтлах нь зүйтэй. Хэрэв хууль ёсоор зөвшөөрсөн тусгай бүс өөр орчинд байдаг бол тамхины ишийг ердийн хогийн саванд бус, зориулалтын аюулгүй саванд цуглуулах шаардлагатай.
8. Хогийн савны багтаамж, тоог хэрхэн зөв сонгох вэ?
Хогийн савны тоо, багтаамжийг зөвхөн талбайн хэмжээгээр тогтоох боломжгүй. Хүний урсгал болон нэгж хугацаанд үүсэх хогийн хэмжээг тооцох шаардлагатай.
Төлөвлөлтийн эхний шатанд дараах хялбар аргачлалыг ашиглаж болно.
1. Хог үүсэх хэмжээг тооцох
Тухайн байршилд нэг өдөрт хэдэн хүн зорчдог, тэдгээрийн хэд нь хог үүсгэх, нэг хүн дунджаар хэр хэмжээний хог хаяхыг ажиглана.
2. Хог цуглуулах хоорондын хугацааг тогтоох
Жишээлбэл, савыг өдөрт нэг удаа хоослох уу, эсвэл өглөө, өдөр, орой гурван удаа хоослох шаардлагатай юу гэдгийг бодит дүүрэлтээр шийднэ.
3. Савны ашиглаж болох багтаамжийг тооцох
Савны нэрлэсэн багтаамжийг бүхэлд нь ашиглана гэж тооцож болохгүй. Хог асгарахаас сэргийлж сул зай үлдээх, том хэмжээтэй хог савны амсрыг бөглөх эрсдэлийг тооцно.
Тооцооны энгийн загвар:
\[ V=\frac{N\times q\times T}{\rho\times f} \]
Энд:
- \(V\) — шаардлагатай нийт савны багтаамж, литр;
- \(N\) — өдөрт үйлчлүүлэх хүний тоо;
- \(q\) — нэг хүнд ногдох хогийн хэмжээ, кг/хүн/өдөр;
- \(T\) — сав хоослох хоорондын хугацаа, өдөр;
- \(\rho\) — хогийн дундаж эзлэхүүний нягт, кг/литр;
- \(f\) — савны зөвшөөрөгдөх дүүргэлтийн хувь, 0–1-ийн хооронд.
Энэ томьёо нь хогийн массыг эзлэхүүнд шилжүүлэн тооцох ерөнхий загвар бөгөөд тухайн газрын бодит хэмжилтээр үзүүлэлтүүдийг тогтоох ёстой. Хогийн нягт нь цаас, хуванцар сав, хүнсний үлдэгдэл зэргээс шалтгаалан ихээхэн ялгаатай.
Жишээ: Нэг цэгт 500 хүн өдөрт зорчдог гэж үзье. Хэрэв хог үүсгэх хэмжээ, нягт, савны ашиглах боломжтой багтаамжийн талаар найдвартай хэмжилт байхгүй бол шууд 3 эсвэл 5 сав тавихаар шийдэх нь үндэслэлгүй. Эхлээд хогийг хэдэн өдөр хэмжиж, савны дүүрэлтийн түвшнийг бүртгэн, дараа нь багтаамж болон тоог тогтоох нь зөв.
Мөн том сав үргэлж хамгийн сайн сонголт биш. Хэт том савыг дүүрэхээс нь өмнө тогтмол цэвэрлэх нь үр ашиггүй байж болно. Харин жижиг савыг хэт хол зайтай байрлуулахад хурдан дүүрч, хог асгарах эрсдэл нэмэгдэнэ.
9. Хог хаягдлыг ангилан цуглуулах савыг хэрхэн байрлуулах вэ?
Хогийг ангилан цуглуулах нь хүмүүсийн зан төлөвөөс гадна савны зохион байгуулалт, тэмдэглэгээ болон цуглуулалтын тогтолцооноос хамаардаг.
Ангиллын савыг нэг цэгт байрлуулах
Хэрэв нэг газарт цаас, хуванцар болон бусад хогийг тусад нь цуглуулах бол савнуудыг хооронд нь ойр, зэрэгцүүлэн байрлуулах нь тохиромжтой. Хэрэглэгч нэг савыг олохын тулд нөгөөгөөс хол явах шаардлагагүй байх ёстой.
АНУ-ын Байгаль орчныг хамгаалах агентлагийн тусгай арга хэмжээний зөвлөмжид ердийн хогийн сав болон дахин боловсруулах савыг хамтад нь байрлуулж, өнгө, хэлбэр, тэмдэглэгээгээр ялган танигдахуйц болгохыг зөвлөсөн байдаг.
Өнгө болон тэмдэглэгээг тогтвортой хэрэглэх
Сав бүр дээр зөвхөн “Хуванцар”, “Цаас” гэж бичихээс гадна тухайн саванд хийж болох бүтээгдэхүүний зураг, жишээг байрлуулна.
Жишээлбэл:
- Цаас, картон — цэвэр, хуурай цаасан бүтээгдэхүүн.
- Хуванцар сав, металл лааз — тухайн орон нутгийн цуглуулалтын тогтолцоонд хүлээн авдаг сав баглаа боодол.
- Хүнсний үлдэгдэл — зөвхөн тусгайлан цуглуулж боловсруулдаг тохиолдолд.
- Бусад хог — дахин боловсруулах болон тусгай цуглуулалтад хамрагдахгүй үлдэгдэл.
Өнгөний кодыг байгууллага бүр дур мэдэн өөрчлөхөөс зайлсхийж, хот, байгууллага, тээвэрлэгчийн нэгдсэн системтэй уялдуулах нь чухал. Өнгө нь дангаараа хангалтгүй тул бичвэр, зурагт тэмдэглэгээг хамтад нь ашиглана.
Ангилсан хогийг тус тусад нь тээвэрлэх
Ангилсан хогийг дараа нь буцааж хольдог бол ангилан цуглуулалтын үр ашиг алдагдана. Иймээс сав байрлуулахаас өмнө цуглуулагч, тээвэрлэгч болон дахин боловсруулах байгууллагатай хүлээн авах төрөл, тээвэрлэх хугацааг тохиролцох хэрэгтэй.
10. Монголын цаг агаар, өвлийн нөхцөлд юуг анхаарах вэ?
Монгол Улсын эрс тэс уур амьсгалтай нөхцөлд гадна хогийн савны сонголт болон байршилд нэмэлт шаардлага тавигдана.
Материалын бат бөх чанар. Хүйтэн үед зарим хуванцар материал хэврэгших магадлалтай. Тиймээс гадна орчинд ашиглах зориулалттай, үйлдвэрлэгчээс температурын тохиромжтой хязгаар болон материалын үзүүлэлтийг нь баталгаажуулсан сав сонгох нь зүйтэй. Зөвхөн “HDPE” гэсэн тэмдэглэгээ байгаагаар хүйтэнд тэсвэртэйг бүрэн дүгнэж болохгүй.
Салхи, цас, мөс. Хөнгөн сав салхинд хөмрөх, цас цэвэрлэх үед зам хаах, мөсөнд гацах эрсдэлтэй. Шаардлагатай хэсэгт савыг сууринд бэхлэх, тогтвортой хийц сонгох хэрэгтэй.
Цас цэвэрлэгээ, хог ачих ажиллагаа. Савыг цас түрэх, цэвэрлэгээний машин явах замд байрлуулахгүй. Хог ачих ажилтан өвлийн улиралд ч саванд аюулгүй хүрч, уут болон дотор савыг гаргаж авах боломжтой байх ёстой.
Ус зайлуулах болон цэвэрлэгээ. Хайлсан цас, борооны ус савны доор тогтохгүй, савыг угааж цэвэрлэх боломжтой гадаргуу сонгоно. Таг, нугас, дугуй болон бусад хөдөлгөөнт хэсгийн ашиглалтыг улирал тутам шалгана.
Хогийн савны өнгө, танигдах байдал. Цас ихтэй орчинд савыг алсаас танихуйц өнгө, тодорхой тэмдэглэгээ ашиглах нь зүйтэй. Гэхдээ замын хөдөлгөөнд саад болохгүй, харагдах орчныг хаахгүй байх шаардлагатай.
11. Хогийн савыг байрлуулсны дараа хэрхэн хянах вэ?
Зөв байршил гэдэг нь нэг удаа сав тавиад дуусах ажил биш. Ашиглалтын явцад үр дүнг хэмжиж, шаардлагатай бол байрлалыг өөрчлөх хэрэгтэй.
Хяналтад дараах үзүүлэлтүүдийг ашиглаж болно:
- Дүүрэлтийн түвшин: Сав хоослохын өмнө хэр дүүрдэг, хог асгардаг эсэх.
- Хогийн тархалт: Савны эргэн тойронд, зам дээр, зүлгэн дээр хог хэр их үлдэж байгааг ажиглах.
- Үйлчилгээний давтамж: Савыг хэдийд хоосолж, хэдийд угааж цэвэрлэж байгааг бүртгэх.
- Ангиллын чанар: Ангилан цуглуулах саванд буруу төрлийн хог хэр их орж байгааг шалгах.
- Аюулгүй байдал: Сав явган хүний хөдөлгөөнд саад болж байгаа эсэх, эвдэрсэн, онхолдсон, таггүй болсон эсэх.
- Зардал ба үр ашиг: Нэг цэгийн цэвэрлэгээнд зарцуулж буй хугацаа, хог тээвэрлэлтийн давтамж, савны засвар үйлчилгээний зардлыг харьцуулах.
Жишээлбэл, нэг сав өдөр бүр үдээс өмнө дүүрч байвал багтаамжийг нэмэгдүүлэх, хоослох давтамжийг ойртуулах эсвэл нэмэлт сав байрлуулах хувилбаруудыг үнэлнэ. Харин сав байнга дүүрдэггүй ч ойр орчимд хог их байвал савны харагдах байдал, байршил, тэмдэглэгээ болон хүмүүсийн бодит хөдөлгөөнийг дахин шалгах хэрэгтэй.
12. Хогийн сав байрлуулахын өмнөх практик шалгах хуудас
Байршлын үнэлгээ
Хүний урсгал, хог үүсэх цэгийг үнэлсэн
Орц, гарц, замын уулзвар, амрах болон худалдааны хэсгийг ажигласан.
Савны тоо, багтаамжийг тооцсон
Хогийн хэмжээ, дүүрэлт, хоослох давтамжийг харгалзсан.
Явган хүний аюулгүй байдлыг шалгасан
Гарц, налуу зам, хөтөч хавтан болон үндсэн зорчих зурвасыг хаагаагүй.
Хог ачих, цэвэрлэх боломжийг баталгаажуулсан
Ажилтан саванд хүрч, хогийг аюулгүй суллах боломжтой.
Ангиллын системийг тохиролцсон
Савны төрөл, тэмдэглэгээ болон тээвэрлэлтийн зохион байгуулалт уялдсан.
Өвөл, цаг агаарын нөхцөлийг тооцсон
Салхи, цас, мөс, материалын бат бөх чанарыг харгалзсан.
Хяналт, цэвэрлэгээний хуваарь гаргасан
Хариуцах ажилтан, шалгах давтамж болон засварын зохицуулалт тодорхой.
Дахин шалгах
Дүгнэлт
Олон нийтийн газар хогийн савыг зөв байрлуулах нь цэвэрлэгээний ажилд туслах энгийн шийдэл мэт боловч үнэн хэрэгтээ хотын орчны төлөвлөлт, эрүүл ахуй, хүртээмж, хог хаягдлын ангилал, тээвэрлэлтийн зохион байгуулалттай салшгүй холбоотой.
Үр дүнтэй шийдэл нь хамгийн олон сав байрлуулах биш, харин хүмүүсийн бодит хөдөлгөөнд нийцсэн, хог үүсэх цэгт ойр, аюулгүй, зөв багтаамжтай, тогтмол цэвэрлэгддэг савны сүлжээ бүрдүүлэх явдал юм.
Монголын хот, орон сууцны хороолол, цэцэрлэгт хүрээлэн, сургууль болон худалдааны төвүүдэд хогийн савны байршлыг төлөвлөхдөө эхлээд хогийн хэмжээ, хүний урсгал, цуглуулалтын нөхцөлийг хэмжиж, туршилтын байдлаар байршуулан, ашиглалтын мэдээлэлд тулгуурлан сайжруулах нь шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, зардал багатай арга юм.
Эх сурвалж:
- United Nations Environment Programme — Global Waste Management Outlook 2024. Дэлхийн хог хаягдлын хэмжээ, менежментийн зардал, урт хугацааны төлөв.
- NSW Environment Protection Authority — Managing waste for public places and events. Нийтийн талбайн савны байршил, хүртээмж, тэмдэглэгээ, үйлчилгээний төлөвлөлт.
- Auckland Transport — Engineering Design Code: Footpaths and the Public Realm. Явган зам, нийтийн орчинд хогийн сав байрлуулах жишиг заавар.
- United States Environmental Protection Agency — Zero Waste Special Event Best Practices Guide. Ангилан цуглуулах сав, өнгө, тэмдэглэгээ, цуглуулалтын зохион байгуулалтын зөвлөмж.
🌿Хогийн сав, цэвэрлэгээний хэрэгслийн худалдаа🌿
🌐www.GoGreen.mn
🌐www.importmongolia.mn
☎️8860-8386